زبانه مىكشد - 26 و روشنائى شعله‌هاى جنگ سر بر كشيده است - 27 صبر و بردبارى براى استقبال رويدادهاى كارزار را دريابيد - 28 زيرا شكيبائى و تحمل ، بهترين انگيزه براى پيروزى است - 29 معاويه كيست و چه كرده است عمرو بن عاص كيست و چه كرده است بدانجهت كه در خطبه‌ها و نامه‌هاى امير المؤمنين عليه السلام كه در نهج البلاغه جمع آورى شده است ، از اين دو انسان وارونه و بردهء شهوت و مقام ، بارها سخن بميان آمده است و بدان جهت كه اين دو حيله گر جاه - پرست ، از نفوذ و عالمگير بودن اسلام كه با رهبرى امير المؤمنين عليه السلام قطعى مىنمود جلوگيرى كرده‌اند ، لذا در اين مبحث مقدارى مختصر در بارهء اين دو ماكياولى عرب پيش افتاده از ماكياولى ايتاليائى بحث مىكنيم : اصول معرفى معاوية بن ابى سفيان را در تفسير و نقد و تحليل مثنوى مجلد 13 از ص 293 تا 299 نيز مطرح كرده‌ايم : معاوية بن ابى سفيان پدر يزيد در زمامدارى عمر بن الخطاب والى اردن شده ، سپس عمر او را پس از مرگ برادرش يزيد بن ابى سفيان بحكومت دمشق نصب نمود و در زمان عثمان بن عفان همهء شام به او واگذار شد . ( 1 ) معاويه مردى بود كه به اتفاق آراء مورخين محقق ، ايده ئولوژى اسلامى را كه تمام نژادها و جوامع و سرزمينها را با برداشتن هر گونه تعينها و مرزها متحد مىساخت ، در راه زمامدارى شخصى خود اولا ، و به نژاد عرب ثانيا ، بوسيلهء پسرش يزيد ، استخدام كرده است . اين جمله را مورخين از عمر بن الخطاب بطور فراوان نقل كرده‌اند كه هر وقت به معاويه مىنگريست ، مىگفت : « اين كسراى عرب است » ( 2 ) . در دوران معاويه سكه هايى زده شد كه روى آنها عكس يك عرب در حالى كه شمشيرى به كمر بسته بود ترسيم شده بود ( 3 ) .

--> ( 1 ) الاعلام - زركلى ج 8 ص 172 ( 2 ) تاريخ الخلفاء سيوطى ص 195 و الاعلام - زركلى ج 8 ص 183 ( 3 ) تاريخ الخلفاء سيوطى ص 195 و الاعلام - زركلى ج 8 ص 183